الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
351
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
شاوَرَ ذَوِى العُقولِ استَضاد بِانْوارِ العُقُول » . « 1 » هيچ پشتيبانى ، همچون مشاورت نيست : « لا ظَهيرَ كالمُشاورة » . « 2 » ) ما از معصومين ( عليهم السلام ) بالاتر نيستيم ، آنها در كارها با ديگران مشورت مىكردند ، حتى امام هشتم ( عليه السلام ) در مورد پدر خود مىفرمايند ، عقلها به مستواى عقل او نبود ولى چه بسا مىشد با غلام سياهى از غلامان خود مشورت مىكرد ، وقتى به ايشان گفته مىشد ، آيا با مثل اين مشورت مىكنيد ؟ مىفرمود « انَّ اللّهَ تَبارَك وَ تَعالى رُبَّما فَتَح عَلى لِسانِه . . . » « خداوند تبارك و تعالى چه بسا با زبان او مشكل و گره كار مرا باز كند » . « 3 » فوائد مشورت مشورت داراى فوائد بسيار است كه به چند مورد آن اشاره مىكنيم : 1 - دفع خطا و يا به حداقل رساندن آن - اين ثمره همان چيزى است كه مورد بحث است و گفتيم كه ضميمه شدن چند عقل و رأى و انتخاب بهترين نظريه كه زائيده چندين عقل و فكر است مسلماً به صواب نزديكتر است تا يك عقل و رأى . 2 - مشورت جاذبه دارد - اين از آثار اجتماعى مشورت است ، اگر انسان با ديگران در كارها مشورت كرد ، مردم هم براى كارهاى خود با او مشورت كرده و به رأى او ارزش قائل مىشوند ، اين نكته را مىشود از آيه شريفه قرآن به دست آورد : فَبِمَا رَحْمَة مِنْ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى الْامْرِ « اى پيامبر با رحمت خداوندى با مردم نرم
--> ( 1 ) . غرر الحكم . ( 2 ) . نهجالبلاغه ، حكمت 54 . ( 3 ) . مكارم الاخلاق ، صفحه 319 ( اين روايات را در ، جلد 5 ميزان الحكمه ، صفحه 210 به بعد نيز مىتوانيد بيابيد ( بحث شورى ) مباحث زيادى راجع به مشورت است كه رواياتش را در آنجا آورده است رجوع كنيد ) . .